سایت جامع علوم رادیولوژی ایران



روشهای نوین کولونوسکوپی

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب PDF

هر سال هزاران نفر در سراسر دنیا به سرطان کولون مبتلا و شماری از آنان جان خود را از دست می دهند .برخی از سرطان های کولون از پولیپ های این ناحیه منشا می گیرند لذا یکی از اقدامات پیشگیرانه این سرطان ،تشخیص به موقع پولیپ های کولونی به روش اندوسکوپی و سپس پولیپکتومی است که در 80% موارد کارساز بوده است .

هرچند کولونوسکوپی مرسوم یک استاندارد طلایی در تشخیص جراحات پیش سرطانی در این ناحیه به شمار می رود اما به دلیل برخی وجود برخی محدودیت ها یی که برای بیماران دارد از مقبولیت و استقبال عامه مردم برخوردار نیست .یکی از این محدودیت ها را می توان احساس درد در هنکام انجام کولونوسکوپی برشمرد . با گذشت زمان شاهد پیشرفت هایی در امرغربالگری سرطان کولون مانند  Virtual Colonoscopy بوده ایم. این تکنیک مبتنی بر تصاویر سه بعدی CT و MRI  است که با بازسازی داده های بدست آمده از برش های مقطعی کولون تشکیل می شوند . این روش مزایایی نسبت به کولونوسکوپی معمول دارد که مهمترین آنها حذف درد در هنکام انجام آزمون است و در مقایسه با کولونوسکوپی عادی در به تصویر کشیدن درون لومن کولون محدودیتی ندارد ، می تواند مورفولوژی کولون را ازهر زاویه ای به تصویر بکشد ، حراحات کولونی را به دقت لوکالیزه کند ، حتی در حضور تومورهای استنوتیک کولون را به طور یکپارچه ارزیابی کند و نیازی به استفاده از داروهای مسکن و آرام بخش پیش از انجام آزمون نیست . بررسی نشان داده که کولونوسکوپی CT و MRI  در شناسایی و تشخیص پولیپ های بزرگتر از 8mm  بسیار موثر است .

 CT  کولونوسکوپی ( Vurtual Colonoscopy)

 این روش اولین بار در سال 1994 معرفی شد و Virtual colonoscopy نام گرفت .برای بررسی مطلوب تر با این روش بهتر است که از اسکنر های مولتی اسلایس استفاده شود .آمادگی پیش از آزمون بیمار شامل : آمادگی روده ای ( تخلیه کولون از مواد فوکال ) با استفاده از عوامل مسهلی چون  Fleet-prepو Klean-prep  میسر می شود .این کار موجب می شود که به هنگام بازسازی تصاویر مواد فوکال به جا مانده درون کولون با توده ها و یا پولیپ های کولونی اشتباه نشوند .همچنین از عوامل اسپاسموتیک از قبیل  hyoscine  n-butyl bromide   و glucagon  در جلوگیری ازاسپاسم کولونی در هنگام دمیدن گاز درون کولون استفاده  می شود . برای انجام آزمون بیمار در حالت لتر ال دکوبیتوس خوابیده و یک تیوپ نرم رکتال درون رکتوم او قرار می گیردواز طریق آن مقداری گاز (معمولا CO2 یه دلیل در نظر گرفتن احتمال پرفوراسیون کولون ) به وسیله یک پمپ به درون کولون دمیده می شود (معمولا 50 تا 40 پمپ ) و سپس در وضعیت های supine  و  prone اسلایس های تهیه می شود . در ابتدا تصاویر دو بعدی آگزیال که برای عموم رادیولوژیست ها تصاویری آشنا است تهیه و تشخیص اولیه بر مبنای آن صورت می گیرد و بعد با امکانات نرم افزاری ویژهای این تصاویر به تصاویر سه بعدی ارتقا میابند .سرعت بالا ، غیر تهاجمی بودن و امکان حرکت و جابجایی درون لومن کولون درست مثل کولونوسکوپی مستقیم سبب برتری این روش یر سایر روشهای بررسی کولونی شده است . تصاویر سه بعدی به عنوان مکمل تصاویر دو بعدی آگزیال قدرت تشخیص پولیپ ها را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد .تصاویر باید هم در Lung window  برای ایجاد کنتراست - رزولوشن بیشتر میان مخاط کولون و هوای درون لومن  و هم در Soft tissue window برای تشخیص نوع ابنورمالیهای درون کولون و ارزیابی ساختارهای خارج کولونی بررسی شوند  .با وجود نتایج رضایت بخش CT کولونوسکوپی هنوز این روش به عنوان یک روش استاندارد غربالگری در ابهام به سر می برد چرا که در خلال انجام این روش  بیمار دز تابشی قابل توجهی را دریافت می کند و این امر در مواردی که نیازمند تکرار آزمون و بررسی مجدد بیمار در فواصل زمانی معین باشد مطلوب نیست . کمیسیون حفاظت پرتویی اروپا MR کولونوسکوپی را به عنوان روش جایگزین درچنین مواردی پیشنهاد می کند چرا که درآن خبری ازامواج یونیزان واثرات جانبی آن نیست .

کولونسکوپی
کولونوسکوپی مجازی
کولونسکوپی
کولونسکوپی مجازی

MR کولونوسکوپی :

 این آزمون مشابهMR  آنژیو گرافی انجام می شود .معمولا داده های سه بعدی MR  مشتمل بر 96 برش متوالی کرونال با ضخامت 2 تا 5/1 میلیمتر و در زمانی کمتر از 25 ثانیه  است . برای پوشش یکپارچه کولون از کویل مسطح دو آرایه ای استفاده می شود . در این آزمون نیز آمادگی روده ای بیمار از لحاظ تخلیه مواد فوکال بسیار حایز اهمیت است و همچنی بیمار باید از لحاظ کنتراندیکاسیون های خاص آزمون MRI بررسی شود . در روش MR کولونوسکوپی از دو تکنیک BRIGHT LUMEN و نیز DARK LUMEN استفاده می شود.

BRIGHT LUMEN MR COLONOGRAPHY :

در این تکنیک یک کاتتر در شرایطی که بیمار در حالت prone خوابیده در رکتوم قرار می گیرد و به میزان 2500 تا 2000 میلی لیتر آب نشاندار شده با گادولونیوم وارد کولون وی شده و سپس تصاویر تهیه می شود .به منظور حذف سیگنالهای مربوط به گاز و مواد فکال باقی مانده در کولون در وضعیت های prone  و supine از بیمار تصویر برداری می شود .در این حالت تنها لومن کولون که از عامل کنتراست انباشته شده روشن دیده می شود و سایر نواحی به دلیل شدت کم سیگنالها  تیره دیده می شوند . تشخیص های گوناگونی درخصوص Filling Deffect  های لومینال درون کولون وجود دارد که شامل گازها و مواد فکال باقی مانده و نیز توده ها یا پولیپ های کولونی می باشد و افتراق میان آنها از طریق تصویر برداری در دو حالت supin  و prone  صورت می گیرد چرا که در پولیپ ها با تغییر پوزیشن محل توده تغییر چندانی نمی کند .

ام ار کولونوسکوپی
ام ار ای کولون
ام ار ای  کولون
MRI cononoscopy

COLONOGRAPHY :

این روش تفاوتهایی با روش bright lumen  دارد که شامل :

1.    به جای استفاده از انمای گادولونیوم از آب خالص استفاده می شود .

2.     برای بدست آوردن bright colonic wall از ترکیب پارامغناطیس و از راه تزریق وریدی استفاده می شود . پیش از تزریق و 75 ثانیه پس از تزریق شروع به جمع آوری داده های سه بعدی می شود.

3.    در صورتی که هوای باقی مانده سیگنالی از خود بروز ندهد تنها در یک پوزیشن (supine  یا prone  ) تصویر تهیه می شود .

در این روش اگر جراحت enhance شود پولیپ یا کارسینوما خواهد بود و اگر enhance نشود احتمال گاز یا مواد فوکال باقی مانده مطرح است و این از مزایای این روش به دیگر روش  MR کولونوسکوپی است . در بیشتر موارد انمای آب برای بیمار مشکلی به همراه ندارد ولی در موارد خاص می توان از گاز CO2  استفاده کرد .کل فرایند از زمان قرار گرفتن بیمار در پوزیشن مطلوب تا بازسازی تصاویر چیزی حدود 20 دقیقه زمان می برد .

با توجه به اینکه روش های فوق امکان بررسی کولونی را به خوبی روش کولونوسکوپی معمول و حتی بهتر و دقیقتر از آن میسر می سازند و زمان کمتری را به نسبت طلب می کنند  این روش در آینده به رکن اصلی کولونوسکوپی و غربالگری سرطان کولون مبدل می شود .


MRI colon
COLON
Colon
کولون

REFERENCE:

NEW Techniques in Gastrointestinal imaging

Edited by:  Stven Halligan  , Helen M.F enlon

ترجمه : حامد قیاسی

افزودن دیدگاه


کد امنیتی
تصویر جدید

4892

متخصص رادیولوژی

مشاوران پرتو آینده نگر سینا