بسیاری از پزشکان هنوز نمىدانند چطور مىتوان احساس خارش را وقتى تبدیل به حالت آزار دهنده و مزمن مىشود، درمان کرد.
به گزارش سرویس «بهداشت و درمان» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) پایگاه اینترنتی دویچهوله آلمان گزارش داد: از چندی پیش توجه پژوهشگران رشتههاى پزشکی و نورولوژى به این نکته جلب شده است، اینکه احساس خارش نتیجه واکنش فیزیولوژیک بسیار پیچیدهای است که به راحتى نمىتوان آن را تحت کنترل درآورد.
علل مختلفی مىتوانند سبب بروز خارش مزمن شوند. حالتى که فرد تمام مدت و بىوقفه احساس خارش مىکند. عواملى حساسیت به مواد شیمیایى مانند برخى شویندهها یا انواع خاصى از داروها، خشکی پوست، کمبود عناصرى مانند آهن یا روی و یا بیماریهایی مانند دیابت یا برخى سرطانها.
کلینیک دانشگاه مونستر در آلمان یکی از معدود مراکز تحقیقاتی دنیاست که از مدتی پیش تحقیق بر روی علل بروز خارش و نحوه درمان آن را آغاز کرده است. سونیا اشتندر مدیر این پروژه مىگوید: در اغلب موارد احساس خارش غیر قابل تحملتر از احساس درد است.
نتیجه بررسیها نشان مىدهد 8 درصد از افرادى که در اروپا به پزشک مراجعه مىکنند از ناراحتى خارش رنج مىبرند. اشتندر مىگوید: متاسفانه در بسیارى از موارد ناراحتى این افراد جدی گرفته نمىشود. گاه حتی پزشک معتقد است که در این حالت نباید خودتان را بخارانید چون موجب تحریک بیشتر پوست مىشوید. سپس بیمار را روانه خانه مىکند.
پژوهشگران دریافتهاند که رشتههاى عصبى مخصوصى مسئول مخابره احساس خارش به مغز هستند. آنها معتقدند رشتههاى عصبى که تحریک آنها منجر به احساس خارش مىشود با رشتههاى عصبى که احساس درد را به مغز مخابره مىکنند در ارتباطند. تا چند سال پیش تصور مىشد خارش نتیجه واکنش ناشناختهای از مکانیسم درد است. اما سال 1996 میلادی مشخص شد که رشتههای عصبی مخصوصی که به گیرندهای پوستی متصل هستند احساس خارش را به مغز مخابره مىکنند، این رشته زمان مخابره احساس درد غیر فعالند. آنچه که این رشتهها را فعال مىکند ترشح هیستامین درون سلولهاى پوستى است.
در تحقیقات بعدی مشخص شد که همیشه ترشح هیستامین نیست که به منجر به بروز خارش مىشود، احساس خارش گاه نتیجه تحریک تمامی سیستم عصبی است. واکنش بسیار پیچیدهای که توضیح آن به سادگى امکان پذیر نیست.
به عنوان مثال مصرف برخی داروها مانند داروهای بیهوشی موجب تحریک کل سیستم عصبى مىشوند. این نوع داروها براى متعادل نگاه داشتن ضربان قلب و جریان خون در طى عمل جراحى به بیمار تزریق مىشوند. نزدیک به یک سوم از بیمارانى که این داروها را دریافت مىکنند چند هفته بعد از عمل جراحى به خارش مزمن دچار مىشوند.
بررسی های میکروسکپی - الکترونی که با کمک دستگاههای مخصوص انجام گرفته نشان مىدهند که ذرههای دارویی در رشتههای عصبی رسوب مىکنند. حضور این ذرهها موجب تحریک مداوم رشتههاى عصبى مىشود. حالتى که پیامد آن احساس خارش آن هم به طور مداوم است. گاهی پس از دفع ذرههای دارویی از بدن اثر آنها تا مدتها باقی مىماند. مانند سنگی که درون آب فرو مىرود، اما موجهای کوچک ناشی از فرو رفتن آن تا مدتی در سطح آب باقی مىمانند.
این حالت مانند احساسی است که به خاطره درد معروف است. افرادی که یکبار درد شدیدی را تجربه کردهاند نسبت به درد حساستر مىشوند یا به عبارتى آستانه تحمل درد در آنها کاهش پیدا مىکند. این طور به نظر مىرسد که حافظه مخصوصی نیز برای احساس خارش وجود دارد. در نتیجه تا مدتها پس از برطرف شدن علت تحریک کننده فرد همچنان احساس خارش مىکند. حسى که در واقع یادآورى مداوم خاطره ضبط شده خارش در مغز است.
اما براى بسیاری از سوالات هنوز پاسخ قانع کنندهای وجود ندارد. مثلا چرا التهابات پوستی در برخی از افراد منجر به احساس درد مىشود و در برخی سبب بروز خارش؟ چرا آسیبهاى عصبى ناشی از برخى بیماریها مانند دیابت، گاه سبب احساس درد و گاه به احساس خارش منجر مىشود؟
ابعاد ناشناخته مکانیسم خارش درمان آن را نیز پیچیده مىکند. پژوهشگران امیدوارند که در آیندهاى نزدیک درمان مناسبى براى برطرف کردن احساس آزار دهنده خارش پیدا خواهند کرد. تا آن زمان پمادهای آنتیهیستامین، کرمهاى چرب کننده پوست و گاه داروهاى آرامبخش و ضد التهاباند که کمى احساس آزار دهنده خارش مداوم را برطرف خواهند کرد.
