بنا بردلایل نامشخص شیوع بیماری MS در ایران در سال‌های اخیر رو به افزایش است. سن شروع این بیماری در حدود 20 تا 40 سالگی است. شیوع این بیماری در زنان حدود 2 برابر بیشتر و زمان شروع علائم نیز در آنها کمی زودتر از مردان است.

دکتر محمد حسین حریرچیان، متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب و عضوهیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت و گو با خبر‌گزاری دانشجویان ایران(ایسنا) واحد علوم پزشکی تهران گفت: بیماری MS یا اسکلروز متعدد یکی از بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی است که به علت تخریب در غلاف میلین پوشاننده استطاله‌های سلول‌های عصبی در مغز و نخاع ایجاد می‌شود. میلین غلافی است که بسیاری از رشته‌های عصبی را می‌پوشاند و کارکرد مهم آن تسریع در انتقال پیام عصبی است. لذا تخریب میلین که در این بیماری در اثر التهاب بروز می‌کند سبب اختلال این عملکرد می‌شود.

وی گفت: عارضه این بیماری گاهی تمایل دارد در زمان‌های مختلف و در نواحی متعددی از سیستم عصبی مرکزی ایجاد شود. در نواحی تخریب میلین که پلاک نیز نامیده می‌شود، به تدریج بافتی به نام بافت جوشگاهی یا ترمیمی ایجاد می‌شود که اصطلاحاً اسکلروز نام دارد. از این جهت این بیماری اسکلروز متعدد نامیده می‌شود.

دکتر حریرچیان در خصوص علت بروز این بیماری گفت: هر چند امروزه تحقیقات زیادی برای شناسائی علت بروز بیماری در دست انجام است، ولی مکانیسم دقیق آن تا کنون مشخص نشده است. یکی از فرضیه‌های اصلی در بروز این بیماری پدیده خود ایمنی است. به این ترتیب که تصور می‌شود MS نیز مانند تعدادی از بیماری‌های دیگر در اثر واکنش ایمنی بدن بر علیه پروتئین‌های خودی ایجاد می‌شود.

وی افزود:احتمال مکانیسم بیماری ممکن است بعضی عوامل خارجی مانند بعضی ویروس‌ها یا عوامل محیطی دیگر در فردی که دارای زمینه مستعد ژنتیکی است، سبب انحراف سیستم ایمنی و بروز واکنش نابجا برعلیه بعضی پروتئین‌های موجود در میلین شوند. در عین حال هنوز پرسش‌های زیادی در ذهن محققین وجود دارد که پژوهش‌های بعدی باید پاسخگوی آنان باشد.

وی میزان شیوع بیماری MS در جهان را بر حسب مناطق جغرافیایی متفاوت دانست و گفت: در نواحی نزدیک استوا، شیوع این بیماری بسیار کم است. در حالی که با افزایش عرض جغرافیائی خصوصاً در نواحی غربی کره زمین شیوع بیماری افزایش می‌یابد و در بعضی نواحی تا حدود 250 بیمار در هر 100 هزار نفر می‌رسد. تصور می‌شود در جهان بیش از یک میلیون بیمارمبتلا به MS وجود دارد. متأسفانه در ایران آمار مشخصی وجود ندارد ولی احتمالاً شیوع بیماری در ایران حدود 20 تا 30 نفر در هر 100 هزار نفر است. به نظر می‌رسد شیوع این بیماری در ایران طی سال‌های اخیر افزایش داشته است.

وی افزود: سن شروع بیماری در انواع مختلف آن و در دو جنس کمی متفاوت است اما به طور متوسط شروع این بیماری در حدود 20 تا 40 سالگی است. همچنین شیوع این بیماری در زنان حدود 2 برابر بیشتر است و سن شروع علائم نیز در آنها کمی زودتر از مردان است. در عین حال گاهی این بیماری در اطفال و یا در سالمندان در دهة هفتم عمر نیز ممکن است شروع شود.

وی در خصوص روش‌های تشخیص این بیماری گفت: اصلی‌ترین راه تشخیص معاینه‌ بالینی است. در کنار معاینات بالینی، تصویر‌برداری به روش MRI بسیار به تشخیص کمک می‌کند. از تست‌های پتانسیل‌های فراخوانده بینائی و بررسی فاکتور‌هائی در مایع مغزی، نخاعی و همچنین در خون نیز می‌توان برای تشخیص استفاده نمود. برای تشخیص بیماری MS معیار‌هائی وجود دارد که جدیدترین و قابل قبول‌ترین آنها معیار‌های مک‌دونالد می‌باشد.

یکی از اجزای اصلی این معیار‌ها لااقل یک بار عود و یا وجود شواهدی از فعال بودن بیماری در بررسی‌های بعد از چند ماه از اولین علامت است. لذا با بروز یک حمله از علائمی که در بیماران MS ممکن است دیده شود، هیچگاه نمی‌توان تشخیص MS را مطرح کرد بلکه پیگیری بیمار در ماه‌های آینده است که می‌تواند تشخیص MS را اثبات یا رد کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: بیماری MS سه نوع درمان دارد. یک درمان در فاز حاد حمله‌ای از بیماری است که برای بیمار علائم ناتوان کننده‌ای ایجاد کرده باشد. برای این منظور معمولاً از ترکیبات خوراکی یا تزریقی کورتیکواستروئید‌ها استفاده می‌شود. نوع دوم درمان، میزانی از علائم بیماری که بعد از هر حمله ممکن است برای بیمار باقی بماند. در این مرحله می‌توان از درمان‌های علامتی برای بهبود علائم مزبور استفاده کرد که این درمان‌ها بر حسب نوع علامت متفاوت می‌باشد.

وی افزود: گروه سوم از درمانهای بیماری MS استفاده از داروهائی است که سیر بیماری را تغییر دهند و بتوانند تا حدودی از بروز حملات بعدی بیماری جلوگیری کنند. درصدر این دارو‌ها انواع اینترفرون‌ها هستند که خوشبختانه چند سالی است در کشورما نیز در دسترس بیماران است. البته پژوهش‌های زیادی در مورد دارو‌ها و روش‌های درمانی جدید برای جلوگیری از عود علائم در این بیماری در حال انجام است و اخیراً دارو‌های جدیدی نیز برای جلوگیری از عود بیماری مطرح شده‌اند که امید است در آینده نزدیک دردسترس بیماران قرار گیرد.

دکتر حریر‌چیان گفت: با توجه به اینکه استرس عصبی و فیزیکی می‌تواند در عود بیماری نقش داشته باشد، همیشه به بیماران مبتلا توصیه می‌شود از استرس‌ها دوری گزینند. مراحل دیگری مثل قرار گرفتن در معرض گرمای زیاد نیز در بروز حملات جدید می‌توانند نقش داشته باشند. لذا بهترین ورزش در بیماران مبتلا، ورزش در آب و یا ورزش‌های دیگری است که منجر به افزایش قابل توجه دمای بدن نشود. تأثیر رژیم‌های غذائی در این بیماری ثابت نشده است ولی احتمالاً استفاده از گوشت سفید خصوصاً ماهی در این بیماران بهتر از استفاده از گوشت قرمز می‌باشد. استفاده مناسب از میوه‌ها و سبزیجات نیزبه این بیماران توصیه می شود.