تومورها وعلل پیدایش    ( دوشنبه 12 دی 1384 )

تومورها وعلل پیدایش :
در بدن انسان حدود 13 10 x 6 سلول وجود دارد. این سلولها به طور دائم تقسیم شده و تکثیر می شوند مگر دسته معدودی از آنها مثل سلولهای عصبی . گاهی در بین فرایند تکثیر سلول ، یک سلول معیوب تولید می شود. در این میان فرآیندهایی در بدن وجود دارد که این سلول معیوب را نابود کرده و اجازه تقسیم  به  سلول معیوب را نمی دهد. به هر علت اگر این فرآیند نابود شود یعنی سلول های معیوب بتوانند رشد کرده و تکثیر شوند و یا یک سلول سالم نظم تکثیر را از دست داده و به طور مستمر تکثیر شود، نطفه تومور یا سرطان به وجود خواهد آمد.رشدبافت تومور نسبتا سریع می باشد.این بافت به سرعت عروق خونی تشکیل داده وتکثیرمیشود .

اغلب زمان بین به وجود آمدن یک بافت تومورال  و تشخیص آن  بسیار طولانی است و گاهی این زمان  به 20 سال می رسد. به دلیل آنکه 1000000سلول تنها یک گرم وزن دارد ، بیمار  بسیار دیر به وجود تومور پی برده وبه علت گستردگی تومور گاهی هیچ راه درمانی وجود نخواهد داشت .

 یکی از ژنهایی که مسئول نظارت بر تقسیم  سلول است ژن P53 می باشد.این ژن به صورت کدی بر روی   DNA قرار دارد.آسیب مستقیم براین ژن در اثر تابش اشعه یا عوامل دیگر،باعث نابودی ژن خواهدشد. نابودی این ژن منجربه از بین رفتن فرایند نظم تقسیم شده و بافت  تومورال در بدن بوجودخواهد آمد.

توجه به برخی عوامل احتمالی به وجود آمدن سرطان و به یاد داشتن نشانه ها ما را در تشخیص زودرس بافتهای سرطانی  یاری خواهد کرد.

تومور:

تومورها با توجه به نحوه رشد ، نوع پراکندگی در بدن و شکل ظاهری به 2 دسته خوش خیم و بدخیم تقسیم می شوند.

تومورهای خوش خیم:

 تومورهایی که شباهت بیشتری به سلولهای اولیه داشته، رشدی منظم تر دارند و در اطراف خود کپسول تشکیل می دهند. این نوع تومور متاستاز نمی دهد یعنی از یک بافت به بافت دیگر مهاجرت نمی کند و اغلب می توان با یک جراحی آن را نابود نمود. تومور کشنده نیست مگر آنکه در جایی  حساس واقع شود ،همانند تومورهای واقع  در Base مغز که می تواند به بافتهای مغز فشار وارد کرده ومنجر به مرگ گردد و یا تومور هپاتو سلولز آدنومای کبد که ممکن است منجر به خونریزی شده و فضای شکم را پر کند و در انتها به مرگ بیانجامد. قابل ذکر است که برخی از تومورهای خوش خیم تمایل به بدخیم شدن دارند مثل پولیپ روده.

تومور بدخیم:

این تومورها شباهت کمتری به سلول های پایه یا مادر دارند، خیلی سریع تکثیر می شوند، شکلی بسیار نامنظم داشته، اغلب متاستاز می دهند یعنی  از یک بافت به بافت دیگر مهاجرت می کنند. به عنوان مثال  تومور پستان  می تواند به مغز استخوان نیز سرایت کندوتمام بدن رادرگیر سازد. تومورهای بدخیم در مراحل اولیه قابل درمان می باشند، اما در مراحل بالاتر، درمان آنها  بسیار مشکل وگاهی غیر ممکن  است. اصولاً تومورهای بدخیم را به نام  سرطان می شناسند. تومور بدخیم می تواند به خوش خیم تبدیل شود .

علل ایجاد سرطان:
علل زیرمی تواند دربوجود آمدن تومورنقش داشته باشد.تاثیربرخی اثبات شده وبرخی دیگر درمرحله تحقیق می باشد.

1-پرتوهای یونیزان:

پرتوهایی مثل آلفا،بتا،ایکس و گاما از عوامل اصلی ایجاد تومورها  می باشند. این پرتوها می توانند در بدن ایجاد یون کرده و یا ترکیبات مخرب رادیکال آزاد را ایجاد نمایند.رادیکالهای آزادتمایل شدیدبه ترکیب دارند. H2o2 که یک ماده سمی برای بدن است از ترکیب این رادیکالها بوجود آمده  ومی تواندمنجر به مرگ سلول شود. همچنین این پرتوها با نابود کردن DNA، ایجاد جهش و موتاسیون و یا بوجود آوردن  نقص کروموزومی ضمن آنکه  در ایجاد سرطان نقش عمده دارند،می توانند در معیوب بودن نسل آینده نیز نقش داشته  باشند. پرتوهای x مورد استفاده در رادیولوژی از این دسته می باشند.

2-نور آفتاب:

 قرارگیری در معرض نور شدید آفتاب به علت تشعشات u.v (ماوراء بنفش) و یا تأثیرات مخرب نور می تواند عامل ایجاد سرطان باشد. امروزه سرطان پوست حدود 4000 مرگ در سال به جا می گذارد. این تأثیرمخرب  در سفید پوستان به نسبت دیگران  بیشتر است.90درصدسرطانهای پوست درنقاطی از بدن بروز می کند که با آفتاب تماس دارد.ماوراءبنفش حاصل از قوس جوشکاری،میکروب کش اتاقهای عمل ولیزر نیز عامل سرطان می باشند.

3-مواد شیمیایی:

کار با مواد شیمیایی به طور مرتب، استنشاق و لمس آنها می تواند عامل ایجاد سرطانهای بی شمار در بدن باشد. موادی مثل نفت،آسفالت، قیرو روغنهای سیلیکیونی می توانند باعث ایجاد سرطان پوست شوند. مواد رنگی مورد استفاده  در صنعت لاستیک سازی و کابل سازی می تواند منجر به سرطان مثانه شود.در سال 1775 پوت سرطان بیضه رادر لوله پاک کنها گزارش نمود.

برخی ترکیبات اسپری های حشره کش، مواد شوینده، داروهای شیمیایی – صنعتی و گازهای شیمیایی می توانند عامل سرطان ریه باشند. اکسید آهن و نیکل، زغال سنگ، روی، آسبستوز از دیگر مواد خطرناک می باشند.

4-آلودگی هوا:

به علت وجود ذرات معلق در هوا، وجود گازهای سمی و نیمه سمی، وجود سرب  و تأثیرات مخرب این مواد  بر سیستم ایمنی بدن، هوای آلوده را باید از جمله عوامل بسیار مؤثر دربروز بیماریهای مختلف از جمله سرطانهادر زندگی ماشینی امروز دانست.

 ۵-سیگار:

از عوامل عمده  ایجاد سرطانهای  لب، دهان، سینوس، تراشه و ریه می باشد، همچنین می تواند در بروز سرطانهای خون و سیستم گردش خون نیز  موثر باشد. پیپ و مابقی مواد دخانی نیز به طور میانگین از این قاعده مستثنی نیستند. امروزه شایع ترین سرطان در  جوامع غربی سرطان ریه می باشد. 4% کل سرطانها نیز به سرطان دهان اختصاص دارد. همچنین سرطان حنجره اغلب در افراد سیگاری دیده می شود و مردان 10 برابر زنان مبتلا به سرطان حنجره می باشند.

6-الکل و مشروبات الکلی:

از عوامل ایجاد سرطانهای  دهان ، سینوسها، معده، روده، کولون و کبد می باشد. متأسفانه مشروبات ضمن تأثیرمخرب  بر نیروی تعقل آدمی، بر کار دستگاههای گوارش، خونرسانی و اعصاب تأثیرمنفی  گذارده از عوامل اصلی ایجاد سرطان می باشد.

7-مواد نگهدارنده:

مواد نگهدارنده موجود در غذاهای کنسرو شده و بسته بندی شده مثل پفک، چیپس، سوسیس، کالباس و کنسرو می توانند از عوامل ایجاد سرطان در دستگاه گوارش باشند. همچنین رنگهای افزوده شده به مواد غذایی و اسانسهای شیمیایی می تواند در ایجاد سرطان نقش داشته باشند.

8-مکیدن مواد مخدر:

 از عوامل ایجاد سرطان در ناحیه دهان و سینوس به حساب می آید.

9-خوردن مواد گرم و با حرارت زیاد:

از عوامل ایجاد سرطان دهان، سینوس، مری و معده به شمار می آید.نوشیدن چای داغ ازاین نمونه است.

10-بهداشت بد دهان و دندان:

ازعوامل ایجاد سرطان دهان به شمار می آید. سرطان دهان و سینوس درمردان 3 برابرزنان می باشد.

11-باد و سرما:

در معرض همیشگی بودن هوای سرد ووزش  باد می تواند از عوامل ایجاد سرطان لب و پوست باشد.

12-تحریکات مزمن:

این تحریکات مثل دندان مصنوعی با قالب نامناسب، کفشهای تنگ، و وسایل مورد استفاده همیشگی که تنگ بوده باعث ایجاد تحریکات مزمن  شده و می توانند منجر به سرطان شوند. درسال 1863 برای اولین بار(ورشو)به نقش این عامل اشاره کرد.

13-ویروسها:

برخی ویروسها از عوامل  ایجاد سرطان شناخته می شوند. به طور مثال عفونت هلیکوباکتریای پیلور عامل ایجاد سرطان معده، ویروس هرپس سیمپلکس نوع II عامل ایجاد سرطان آنال (مقعد)، عفونت HIV عامل ایجاد برخی از سرطانها مثل آنال  ، HBV ویروس هپاتیت B عامل کارسینوم کبدی و EBV ویروس سرطانزای DNA می باشد. انگل شیستوزوما هماتوبیوم در ایجاد سرطان از نوع اسکوآموس سل کارسینوما نقش دارد. بیماری اوریون نیز  می تواند عامل سرطان بیضه باشد.

14-برخی ژنها:

وجود برخی ژنها در بدن  باعث سرطان می شود (proto – oncogen) همچنین از دست دادن برخی ژنها مثل P53 ، RBI (رتینو بلاستوما) باعث ایجاد سرطان خواهد شد.برخی از دانشمندان سرطان راارثی دانسته آنرا به ژنهایی خاص ربط می دهند.

15-رژیم غذایی:

مصرف زیاد چربی ، قهوه، گوشت قرمز، نمک  ،ادویه جات و نیتراتها  از عوامل ایجاد سرطان می باشند.

16-چاقی:

یکی از عوامل شناخته شده دربروز  برخی سرطانها مثل تومور  رحم، پستان و دستگاه گوارش می باشد.

17-حاملگی متعدد:

حاملگی متعدد وهمچنین  حاملگی در سنین بالای 35 سال می تواند منجر به سرطان دهانه رحم، رحم و پستان گردد.

18-عقیمی:

در زنان می تواند منجر به تومور پستان و تخمدان گردد.

19-شرکای جنسی متعدد:

می تواند باعث ایجاد سرطان سرویکس یا دهانه رحم گردد. درصد این سرطان در زنان مسلمان و یهودی شاید به دلیل تقید بیشتر به مسائل اخلاقی  پایین تر می باشد.

20-عفونت تناسلی:

می تواند منجر به سرطان سرویکس و بیضه گردد.

21- شروع فعالیت جنسی در سن پایین:

از عوامل ایجاد سرطان دهانه رحم در خانمها  می باشد. همچنین می تواند عامل ایجاد سرطان بیضه در آقایان باشد.

22-قرص ضد بارداری:

برای آن نقش مثبت و منفی متصور شده اند اما می تواند سرطان پستان را تشدید کند. همچنین می تواند عامل سرطان مجرای صفراوی باشد.

23-تومورهای خوش خیم:

می توانند به بدخیم تبدیل شده  و موجبات مرگ را فراهم آورند. به طور مثال پولیپ در روده، دایورتیکولهاو توده های خوش خیم پستان استعداد بدخیمی دارند.

24-زخمها:

زخمهایی که دستکاری شده اند ویا  زخمهایی که دوره درمان آنها طولانی می شوند مستعد سرطان می باشند.

25-گاستریت:

التهاب معده ویاگاستریت  می تواند منجر به سرطان معده شود. اصولاً 6% مرگ و میر ناشی از سرطان، به سرطان معده اختصاص دارد. این سرطان در ژاپن بیشترین آمار مبتلایان را به خود اختصاص داده است .

26-داروها:

برخی داروها خواص سرطانزایی را تشدید می کنند.به طور  مثال قرص متیل دوپا عامل  بروز سرطان مجرای صفراوی می باشد.

27-سنگهای کلیوی و صفراوی:

می توانند منجر به ایجاد سرطان گردند.

28-انجام نزدیکی از راه کانال آنال (مقعد):

از عوامل سرطان آنال می باشد و در جهان در حال افزایش است. نزدیکی از راه کانال آنال  ضمن تأثیر منفی بر روی اسفنگترهای کنترل کننده دفع مدفوع موجب بروز عفونتهای تناسلی شده و  می تواند منجر به سرطان آنال گردد.

29-آسیبهای بدنی از راه ضربات مستقیم :

گاهی وارد شدن  ضربات به بدن به علت ایجاد نقص کروموزومی و یا تأثیرات درونی منجر به سرطان می شود. این امر نادر است، اما یکی از عوامل سرطان بیضه را وارد آمدن ضربه به بیضه می دانند.

30-مصرف هورمونها:

مصرف برخی هورمونها مثل استروژن می تواند منجر به سرطان رحم، بیضه،  پستان و تخمدان شود.

31-اختلالات روانی:

اختلالات روانی، افسردگی و عصبانیت می تواند منجر به بروز سرطان شود. یکی از عوامل سرطان پانکراس را اختلالات روانی می دانند.

32-کم خوابی:

به علت ایجاد نقص در سیستم ایمنی بدن می تواند منجر به سرطان شده و یا عوامل سرطانزا  را تشدید سازد.

33-خستگی مفرط  و مداوم:

به دلیل ایجاد نقص در سیستم ایمنی می تواند از عوامل بروز  سرطان باشد.

34-کمبود ویتامین ها:

از عوامل ایجاد سرطان مری و دستگاه گوارش می باشد. کمبود ویتامین (ث) و روی عامل سرطان مری می باشد.

35-تلقینات منفی :

به علت ایجاد نقصان در سیستم ایمنی و پذیرا کردن محیط میزبان جهت کارایی بالای مخربها،  می تواند منجر به سرطان شود. تلقینات منفی راه را بر ورود بیماری هموار کرده درمان را بسیار مشکل ساز می کند.