IMRT : ( پرتودرمانی با شدت متغیر )

پرتودرمانی با شدت متغیر (IMRT) حالتی پیشرفته از پرتودرمانی با دقت بالا است که شتابدهنده های پرتو x تحت کنترل کامپیوتر را برای تابش دوزهای دقیق تشعشع به تومور بدخیم بهینه می سازد. دوز تشعشع به گونه ای طراحی می شود که از طریق کنترل های خاص و با تغییرات مختلف شدت به صورت سه بعدی (3D) با شدت زیاد به ناحیه تومور برخورد کند در حالیکه حداقل آسیب به بافت سالم اطراف وارد میشود. با استفاده از تصاویر سه بعدی CT و محاسبه کامپیوتری دوز برای تعیین الگوی شدت به گونه ای که بهترین هماهنگی را با شکل تومور داشته باشد, درمان به دقت طرح ریزی می شود.

به دلیل اینکه نسبت دوز بافت سالم به دوز تومور با استفاده از IMRT به حداقل می رسد, می توان از دوزهای بالاتر و موثرتر در درمان تومور استفاده کرد در حالیکه عوارض جانبی بافتهای سالم اطراف کمتر از روشهای قدیمی پرتودرمانی باشد. IMRT همچنین این توانایی را داراست که مضرات تشعشع راحتی در دوزهای ثابت کاهش دهد. اخیراً IMRT در درمان سرطانهای پروستات, سر و گردن, سینه, تیروئید و ریه استفاده می شود. همین طور در زنان و زایمان, تومورهای کبد و مغز و لنفوماها و سارکوماها به کار می رود. IMRT در درمان بدخیمی های کودکان نیز مفید است.
پرتودرمانی, از جمله IMRT, از تقسیم و رشد سلولهای سرطانی جلوگیری کرده و رشد تومور را کند می کند. در بسیاری از موارد, پرتودرمانی توانایی کشتن سلولها و لذا کوچک کردن یا نابود ساختن تومور را دارا است. برای انجام IMRT تجهیزات و تیم تخصصی ماهری مورد نیاز است. این تیم شامل متخصص سرطان شناسی تشعشع متخصص فیزیک پزشکی, متخصص دزیمتری, متخصص پرتودرمانی و تکنسین پرتودرمانی می شود. متخصص سرطان شناسی تشعشع, پزشکی با تجربه است که تیم درمانی را سرپرستی می کند. او با کمک متخصص فیزیک پزشکی طراحی درمان مخصوص بیمار را انجام می دهد. متخصص فیزیک پزشکی می بایست از خروجی تشعشع دقیق دستگاه شتابدهنده و محاسبات کامپیوتری دوز اطمینان حاصل کند. متخصص دوزیمتری, تحت نظر متخصص فیزیک پزشکی میزان تابش IMRT و شکل مورد نیاز تابش برای ایجاد دوز مورد نظر متخصص سرطان شناسی را محاسبه می کند.
متخصص پرتوشناسی بیمار را در وضعیت مناسب بر روی دستگاه قرار می دهد و ماشین را به راه می اندازد. تکنسین پرتودرمانی اطلاعات مورد نیاز بیمار را به او می دهد و واکنشهای ممکن را کنترل می کند.
برای تولید تشعشع مورد نیاز, از یک شتابدهنده خطی پزشکی تولید کننده پرتوهای x استفاده می شود. این ماشین تقریباً به اندازه یک اتاق کوچک است یعنی در حدود 10 پا ارتفاع و 15 پا طول دارد. بیمار بر روی تخت درمانی می خوابد و سیستم شتابدهنده دسته پرتوها را از جهت های مختلف به تومور می تاباند. شدت هر دسته پرتو تشعشع, بسته به طرح درمانی به صورت دینامیک تغییر می کند.
متخصص پرتودرمانی دستگاه را در طول زمان درمان در کنترل دارد و در همین زمان با بیمار در ارتباط می باشد. او می تواند بیمار را از طریق یک پنجره یا تلویزیون مدار بسته ببیند.

آمادگی مورد نیاز آزمون :
قبل از انجام آزمون, معاینه فیزیکی و مرور سابقه پزشکی بیمار انجام میشود. سپس مرحله شبیه سازی آزمون که با CT اسکن انجام می شود قرار دارد که در آن متخصص سرطانشناسی تشعشع شکل سه بعدی (3D) تومور و بافت سالم را مشخص می سازد. متخصصین فیزیک پزشک و دزیمتری از این اطلاعات برای طراحی دسته پرتوهای IMRT مورد استفاده در درمان استفاده می کنند. در طراحی درمان IMRT ممکن است اسکنهای اضافی دیگر نظیر PET و MRI نیز مورد نیاز باشند. تصویربرداریهای تشخیصی به متخصص در تعیین محل دقیق تومور کمک می کنند. معمولاً‌ درمان یک هفته پس از شبیه سازی انجام می گیرد. در برخی موارد, در آمادگی درمان نیاز به استفاده از وسایل کمکی برای وضعیت دهی صحیح بیماران می باشد. قبل از درمان پوست بیمار با استفاده از Tattoo و جوهرهای رنگی علامت گذاری می شود و دستگاه ناحیه مورد نظر را هدف می گیرد.
IMRT یک روش درمانی پیشرفته است که نیازمند بخشهای متعدد یا تقطیع شده درمان می باشد.
در تعیین تعداد جلسات درمان و دوز تشعشع عوامل متعددی دخیل می باشند. متخصص سرطان شناسی موارد متعددی از جمله نوع, موقعیت, اندازه تومور و همینطور وضعیت سلامت بیمار را در نظر می گیرد. به صورت معمول بیماران به صورت 5 روز در هفته به مدت 6 تا 10 هفته تحت درمان قرار می گیرند.
در آغاز درمان متخصص پرتودرمانی بیمار را از روی علائم پوستی مشخص کننده ناحیه درمان بر روی تخت درمان قرار می دهد. ممکن است بیمار در طول آزمون دوباره وضعیت دهی شود. زمان متوسط درمان در هر جلسه بین 15 تا 30 دقیقه است.
انجام IMRT بی درد است. در طول آزمون بیمار هیچ حس غیر عادی نخواهد داشت. با این وجود در صورت اینکه بیمار احساس ناراحتی کند دستگاه متوقف خواهد شد. با پیشرفت درمان, برخی بیماران دچار عوارض جانبی می شوند. ماهیت عوارض جانبی به ساختارهای بافت سالم تحت تابش بستگی دارد. متخصص سرطان شناسی تشعشع در تمامی موارد در کاهش و درمان این عوارض به بیمار کمک می کند.