درد زایمان یکی از شدیدترین دردها است از این رو روشهای دارویی و غیردارویی برای کاهش این درد به کار گرفته شده است که "زایمان در آب" یکی از روشهای علمی غیردارویی موفق در این زمینه به شمار میرود.
ترس از درد زایمان از مهمترین علتهای امتناع زنان از زایمان طبیعی است. این مسئله در کنار باورهای نادرست روند زایمان و آگاهی کم نسبت به شیوههای مختلف کاهش درد زایمان باعث افزایش آمار سزارین انتخابی شده است.
در روش زایمان در آب، زائو در مراحل قبل از زایمان در آب غوطهور است مادر تحت نظر پزشک زمانی که دهانه رحم به اندازه چهار تا پنج سانتی متر باز شده است وارد آب میشود.
آب منجر به احساس سبکی و شناوری مادر شده و در نتیجه تحرک و تغییر وضعیت برای مادر فراهم میشود که به فعال بودن مادر در روند زایمان کمک میکند.
در این روش مانیتورینگ درجه حرارت آب بین ۳۲تا ۳۸درجه سانتی گراد باید هر یک ساعت طبق اظهار رضایت مادر تنظیم شود.
درجه حرارت آب باید در مرحله اول زایمان بین ۳۶/۵تا ۳۷/۵درجه سانتی گراد باشد و یا در همین مرحله به ۳۳تا ۴۰درجه هم برسد و در مرحله دوم زایمان بین ۳۷تا ۳۷/۵درجه باشد.
درجه حرارت بالای آب و یا درجه حرارت پایین آب عوارضی را برای مادر و جنین به دنبال خواهد داشت.
درجه حرارت بالای آب عوارضی از جمله احساس ناراحتی مادر، آسیب مغزی جنین، احتمال مرگ جنین، هیپوتانسیون (افت فشار خون) و کاهش جریان خون جفتی و رحمی را به دنبال خواهد داشت.
عوارض درجه حرارت پایین آب شامل هیپوترمی (کاهش عمومی درجه حرارت بدن) جنین و شروع زودهنگام تنفس نوزاد قبل از رسیدن به سطح آب است.
با توجه به اینکه در این روش از نوشیدنی و مایعات داخل وریدی استفاده نمیشود احتمال از دست رفتن مایعات بدن وجود دارد بنابراین هر یک ساعت یک لیوان آب یا آب میوه باید به مادر داده شود.
هنگام تولد، نوزاد باید به آرامی و بلافاصله به سطح آب آورده شود و در صورت قرار داشتن بند ناف شل دور گردن باید بند ناف آزاد شود و در غیر اینصورت مادر از آب خارج شود. همچنین در صورت بروز "دیستوشی شانه" (گیر کردن شانه جنین)، مادر بایستی سریعا از آب خارج شود.
مرحله نهایی زایمان یعنی خروج جفت به دلایلی از جمله احتمال افزایش خطر خونریزی، افزایش خطر آمبولی (ایجاد لخته خون) آب برای مادر، عدم تشخیص دقیق میزان خونریزی و احتمال تاخیر جدا شدن جفت بهتر است در خارج از آب صورت گیرد.
در دوران بارداری جنین، داخل مایع آمنیوتیک است و زایمان در آب محیطی نظیر دوران بارداری برای نوزاد فراهم میکند. بنابراین تنفس نوزاد داخل آب مشابه دوران جنینی است و خطر ورود آب به داخل ریهها وجود ندارد.
نوزاد هنگام تولد در آب چشمهای باز دارد با آرامش دستها و پاهای خود را در آب تکان داده و به جلو حرکت میکند با سادگی بیشتری بدن مادر را ترک میکند.
بطور کلی زایمان در آب مزایایی از جمله کاهش چشمگیر درد، افزایش قطر لگنی، افزایش انقباضات، افزایش گردش خون و اکسیژن رسانی، کاهش فشار خون، افزایش متابولیسم بافتی، کاهش تحریکات حسی، کاهش استفاده از آرامبخشها، افزایش دمای محیطی پوست و عضله،افزایش آستانه درد، کاهش پارگی و صدمات کانال زایمانی را شامل میشود.
سابقه این نوع تسکین درد زایمان به سال ۱۸۰۳میلادی در فرانسه بر میگردد.زمانی که یک زن پس از تحمل ۴۸ساعت درد زایمان برای تسکین درد وارد وان آب گرم شد و ادامه زایمان آن قدر سریع و کم درد انجام گرفت که فرصت خروج از آب را پیدا نکرد و در همان جا نوزادش متولد شد.
