زخم پپتیک عبارتست از یک حفره ایجاد شده به طرف بیرون که ممکن است در دیواره مخاطی معده، در پیلور (دریچه بین معده و دوازدهه، انتهای معده) و خود دوازدهه (ابتدای روده کوچک) یا مری ایجاد شود.
به گزارش خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاری دانشجویان ایران - منطقه خوزستان - علت بروز زخم پپتیک ساییدگی قسمتی از غشاء مخاطی است که ممکن است عمیقتر شده و به لایه عضلانی و به طرف صفاق پیش رود. زخمهای پپتیک بیشتر در معده، دوازدهه یا مری ایجاد و معمولا به شکل منفرد ایجاد میشود. در ٧٠ درصد بیماران با زخم معده و ٩٥ درصد بیماران با زخم دوازدهه، باکتری گرم منفی هلیکوباکترپیلوری وجود دارد اما در زخم مری این باکتری دیده نمیشود. این نوع زخمها در زنان در سنین باروری نسبتا غیر شایع بوده اما در بچهها و حتی شیرخواران هم مشاهده شده است. پس از یائسگی، بروز زخم پپتیک در زنان تقریبا مشابه مردان است .
زخم پپتیک در تنه معده میتوانند بدون ترشح اسید اضافه ایجاد شود. ترشح اضافی اسید هیدروکلریک در معده
(اسید معده) ممکن است زخم معده را تشکیل و استرس نیز ترشح اسید معده را افزایش دهد. خوردن شیر، نوشیدنیهای کافئین دار، دخانیات و الکل نیز ممکن است موجب ترشح اسید شود. ارث و ژنتیک نیز ممکن است فاکتور مستعد کننده مهمی در بروز این عارضه باشد. افراد با گروه خونی o نسبت به آنهایی که گروه خونی A، B یا AB دارند، تمایل بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارند. فاکتورهای مساعد کننده زخمهای پپتیک عبارت از استفاده مزمن از داروهای NSAID ( مثل آسپرین، پروفن و ... )مصرف الکل و دخانیات است.
عوارض گوارشی، از اثرات جانبی آسپرین است
دکتر عنایت الله سلیمی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز و داروساز، در گفتوگو با ایسنا گفت:« آسپیرین از دسته داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAID) است که روی پروستاگلاندین اثرکرده و باعث مهار آن میشود. در اشکال دارویی قرص خوراکی، قرص جوشان و به صورت کمپلکس با بعضی از داروها نظیر استامینوفن وجود دارد. »
این داروساز خاطرنشان کرد: « عوارض گوارشی، از اثرات جانبی داروی آسپرین است و در کسانی که مشکلات قلبی و انعقادی و نقرس دارند این دارو منع مصرف دارد.»
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز با اشاره به این که آسپرین در افراد مبتلا به آبله مرغان به علت ایجاد سندرم ( ری ) منع مصرف دارند، تصریح کرد: « مقدار مصرفی آسپرین در بزرگسالان ٣٢٥ میلیگرم قرص است که هر چهار ساعت یکبار توصیه میشود و در کودکان در سنین مختلف متفاوت و مقدار مصرفی آن ٨١ میلیگرم و حداکثر چهار بار در روز است.»
سلیمی یادآور شد: « پروستاگلاندین که در سیستم گوارشی نقش محافظتکنندگی از مخاط را بر عهده دارد، با مصرف آسپرین، تولیدش مهار و باعث بروز مشکلات گوارشی از جمله آسیب رساندن به جدار معده میشود.»
این داروساز متذکر شد: « آسپرین با داروهای ضدانعقادی خوارکی مثل وارفارین و دسته داروهای NSAID ها نظیر ایندومتاسین و پروفن تداخل دارویی دارد.»
* مصرف زیاد الکل سبب تخریب مخاط سطحی و جلوگیری از درمان زخم معده میشود*
دکتر دردانه حسین، متخصص تغذیه در گفتوگو با ایسنا اظهارکرد: « عوامل غذایی برای چندین دهه به عنوان اجزاء مهم در ایجاد و درمان سوءهاضمه التهاب معده و بیماری زخم پپتیک شناخته شدند.»
وی افزود: « از آنجایی که هلیکوباکترپیلوری به عنوان عامل اصلی این آسیبها شناسایی شده، نقش رژیم و وضعیت تغذیهای در بروز و ایجاد بیماری باید مجددا مورد ارزیابی قرار گیرد.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز با بیان این که غذاهای پروتئینی به طور موقت مانع ترشح اسید معده میشوند، یادآور شد: « غذاهای پروتئینی ترشح اسید و پپسین معده را تحریک میکند، شیر یا خامه در روزهای اول زخم پپتیک در پوشش دادن یا حمایت معده مهم هستند اما در دراز مدت از لحاظ پزشکی قابل توجه نیستند.»
وی تصریح کرد: « بجز زخمهایی که در دهان یا مری به وجود می آیند PH غذا در بروز زخمهای معده از اهمیت کمتری برخوردارند . بیشتر غذاها به طور قابل ملاحظهای اسیدیته کمتر از PH نرمال معده از یک تا سه دارند.»
این متخصص تغذیه یادآور شد: « PH آب پرتقال و گریپفروت ٢/٣ تا ٦/٣ است و PH اغلب نوشیدینها ٨/٢ تا ٥/٣ است و احتمالا اسیدیته موجود در آب میوه و نوشیدنیها دلیل زخم معده یا تداخل محسوس با درمان نیست.»
حسین تصریح کرد: « تعدادی از بیماران با خوردن غذاهای اسیدی اظهار ناراحتی میکنند اما حساسیت آنها ثابت نشده و در بعضی از بیماران علائم ممکن است به سوزش سردل ارتباط داشته باشد.»
وی گفت: « مصرف زیاد الکل میتواند سبب تخریب مخاط سطحی شود و ممکن است منجر به بدتر شدن بیماری موجود یا جلوگیری از درمان زخم معده شود.»
حسین اظهار کرد: « مصرف نسبتا کم الکل، بیماری زخم معده را به وجود نمیآورد مگر اینکه عوامل خطرساز وجود داشته باشد. تاثیر انواع آب جو و شراب در افزایش ترشح معده مهم است و باید علائم بیماری بررسی شود.»
این متخصص تغذیه یادآور شد: « قهوه و کافئین هر دو ترشح اسید را تحریک میکنند و ممکن است فشار LES، (Low Esophageal Sphincter) را کاهش میدهند، اگر چه هیچ کدام به طور قوی عامل خارجی ایجاد زخم پپتیک در اثر افزایش ترشح اسید نیستند اما زمانی که مصرف شوند ناراحتی ایجاد میکنند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز یادآور شد: « تعدادی از چاشنیها به طور قابل ملاحظه(مثل فلفل سیاه و قرمز) میتوانند باعث زخمهای سطحی در استر مخاط شوند.»
وی افزود: « مقادیر کم فلفل از طریق افزایش تولید مخاط احتمال دارد باعث افزایش محافظت مخاط شود ولی مقادیر زیاد آنها سبب تخریب میشود. خصوصا زمانی که با الکل یا دیگر تحریک کنندهها مصرف شوند.»
حسین خاطرنشان کرد: « به علت اینکه عفونت هلیکوباکترپیلوری و آسیبهای زخم معده ایجاد التهاب میکنند، استفاده از آنتیاکسیدانها، اسیدهای چرب امگا٣ و فیتوکمیکالهای گوناگون قابل توجهاند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز تصریح کرد: « در مطالعات اولیه خارج از بدن انسان و مطالعات حیوانی اثرات حفاظتی اسیدهای چرب امگا ٣ و امگا٦ نشان داده شده است. (اما این نتایج در آزمایشهای بالینی انسانی هنوز دیده نشده است).»
حسین اظهار کرد: « سوء تغذیه ناشی از کمبود ریزمغذیها یا سوءتغذیه ناشی از پروتئین کالری، اثرات وسیعی بر سلولهایی نظیر سلولهای دستگاه گوارش که به سرعت تقسیم میشوند، دارند و کمبودشان باعث به مخاطره انداختن بهبود زخمها میشود. برای پیشگیری از بیماری زخم معده و نقش درمان کننده آن در حالت کلی یک رژیم غذایی با کیفیت بالا و جلوگیری از کمبود مواد غذایی توصیه میشود.»
وی افزود: « از لحاظ علمی، به افرادی تحت درمان زخم و التهاب معده توصیه میشود که از مصرف ادویههای مخصوص، الکل و قهوه (کافئین دار یا بدون کافئین) پرهیز کنند و آنان را به خوردن یک رژیم غذایی با کیفیت خوب و مصرف مکملهای غذایی در حد مورد نیاز ترغیب کرد.»
* عفونت به هلیکوباکتر پیلوری، معده و اثنی عشر را مستعد ابتلا به سرطان میکند*
دکتر آذر خسروی، دانشیار گروه میکروب شناسی دانشکده پزشکی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز اظهار کرد: « باکتری هلیکوباکترپیلوری از دسته باکتریهای گرم منفی و زیستگاه آن دستگاه گوارشی است و تنها باکتری است که در شرایط اسیدی و استریل معده میتواند زندگی کند.»
وی افزود:« با کشف این باکتری توسط فردی بنام مارشال در رابطه عملکرد و خود این باکتری اطلاعات خوبی بدست آمد و مشخص شد که این باکتری در مقابله با اسید معده یکسری مواد قلیایی ( اورهآز) تولید کرده و به وسیله آن اسید معده را خنثی میکند.»
خسروی با اشاره به اینکه تکثیر این باکتری در محیط اسیدی معده صورت نمیگیرد، تصریح کرد:« هلیکوباکترپیلوری حرکت بسیار سریعی دارد و با حرکات مارپیچ گونه ( حالت استوانهای و پیچدار) خود قادر است به عمق معده که pH بیشتر دارد نفوذ و در آنجا تکثیر پیدا کند. با نفوذ این باکتری به درون مخاط معده عوارضی به صورت زخم معده یا اثنی عشر به وجود میآورد.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز یادآور شد:« تشخیص وجود باکتری در معده به وسیله آندوسکوپی، نمونهبرداری و تستهای سرولوژیک برای آنتیبادیهای مربوط به آنتیژن H- pylori انجام میشود و در صورتی که عفونت به هلیکوباکترپیلوری در فرد مشخص شد درمان ٣-2 هفتهای با چند دارو انجام میشود.»
خسروی با اشاره به این که عفونت به هلیکوباکتر پیلوری (H- pyori) معده و اثنی عشر را مستعد ابتلا به سرطان میکند، یادآورشد:« توصیه میشود افرادی که مبتلا به عفونت هلیکوباکترپیلوری هستند حتماً پروسه درمانی را آغاز کنند، زیرا فردی که استعداد ابتلا به سرطان را داشته باشد، هلیکوباکترپیلوری ، عاملی است که فرد را در جهت ابتلا به سرطان پیش خواهد برد.»
وی متذکر شد:« سازمان بهداشت جهانی، هلیکوباکترپیلوری (H- pylori) را به عنوان کارسینوژن کلاسیک
( عامل سرطانزا ) معرفی کرده است.»
خسروی با اشاره به این که ممکن است ابتلا به عفونت هلیکوباکتر به صورت بدون علامت نیز باشد، تصریح کرد:« لازم است که افراد به منظور پیشگیری از ابتلا به این عفونت و در نهایت بروز بیماریهای بعدی ناشی از آن غذاها را به خوبی طبخ کنند و به رعایت نکات بهداشتی غذایی بپردازند و افراد در صورت تشخیص وجود باکتری هلیکوباکترپیلوری در بدن آنها، حتماً به فوق تخصص گوارش مراجعه و درمان آن را شروع کنند.»
* افراد مبتلا به زخمهای گوارشی از مصرف سیگار اجتناب و در مورد مصرف داروهای مسکن با پزشک مشورت کنند *
دکترعبدالرحیم مسجدیزاده، متخصص بیماریهای کبدی و گوارشی در گفتوگو با خبرگزاری دانشجویان ایران اظهارکرد:« زخم گوارشی میتواند در هر قسمت دستگاه گوارش از جمله مری و معده به وجود آید، زخم معده در دهة پنجم و ششم و زخم اثنیعشر ( دوازدهه ) درابتدای روده کوچک دردهه سوم و چهارم زندگی دیده
می شود.»
مسجدی افزود:« زخم گوارشی عبارت از نقص مخاطی در دستگاه گوارش است که عوامل مخرب مخاط و زیر مخاط را از بین میبرند و ایجاد زخم میکنند.»
این متخصص بیماریهایی کبدی و گوارشی یادآور شد:« هنگامی که تعادل بین عوامل تخریب کننده (اسید و پپسین) و عوامل محافظتی ( موکوس، بیکربنات و سلولهای پوششی) معده به هم میخورد و عوامل تخریب بر عوامل محافظتی غلبه میکنند، زخم به وجود میآید.»
وی با اشاره به این که در زخم اثنیعشر ترشح اسید و پپسین معده بیشتر نقش دارند، یادآور شد:« زخم معده به علت ضعیف شدن دفاع مخاطی آن به وجود میآید و گاهی اوقات نیز باکتری هلیکوباکترپیلوری وارد شده به معده از طریق آب و غذای غیر بهداشتی، منجر به بروز زخم معده میشود.»
مسجدی زاده متذکر شد:« هلیکوباکترپیلوری(H-pylori ) از سه راه عمده مدفوعی – دهانی (خوردن میوه و سبزیجات آلوده)، آلودگی از طریق معدهای به دهان (از طریق انجام اندوسکوپی آلوده و استفاده از وسایل جانبی آلوده) و دهانی – دهانی( ورود استفراغ و ترشحات استفراغ حاوی باکتری به معده فرد دیگر ) صورت میگیرد.»
وی با بیان این که این باکتری پس از ورود به معده تغییراتی در سلولهای معدی به وجود میآورد، یادآور شد:
« این باکتری به سلولهای D که ترشح کننده مادهای بنام سوماتواستاتین هستند و اثر مهاری روی سلولهای G ( ترشح کننده گاسترین ) دارند، آسیب میرسانند و در نتیجه گاسترین توسط سلولهای G افزایش مییابد و سطح اسید معده بالا میرود، در افراد مبتلا به زخم اثنیعشر، میزان گاسترین سرم آنها بالاست.»
این متخصص بیماریهای کبدی و گوارشی خاطرنشان کرد:« از عوامل دیگر ایجاد کننده زخم، داروی ضدالتهاب و استروئیدی (NSAID) مثل آسپرین، بروفن، ایندومتاسین، دیکلوفناک و پیروکسیکام را میتوان نام برد که در صورت مصرف به هر شکلی( خوراکی ، تزریقی، کرم ، شیاف) جذب ستیمیک میشوند و در معده انسان با اختلال در تولید PG ( پروستاگلاندینها موجب کاهش ترشح موکوس و بیکربنات ( سطح محافظتی معده ) شده و زمینه را برای ایجاد زخمهای گوارشی فراهم میکنند.»
وی تصریح کرد:« ٣٠ درصد بیمارانی که این داروها را مصرف میکنند دچار دردهای معده و سوزش ناشی از مصرف آنها میشوند و در ٥ درصد موارد ایجاد خونریزی یا سوراخ شدن روده ناشی از مصرف داروها صورت میگیرد.»
مسجدیزاده یادآور شد:« به افرادی که سن بالای ٦٥ سال یا بیماری قلبی ( مثل سکته ) یا بیماری زمینهای
( مثل بیماری ریوی و کبدی و کلیوی) دارند و یا از چند داروی مسکن به صورت همزمان استفاده میکنند و یا اینکه از ترکیب داروهای NASAID مثل آسپرین به همراه کورتیکواستروئید و یا وارفارین استفاده میکنند بایستی جهت پیشگیری از زخمهای گوارشی از داروهای مهار کننده پمپ پروتونی مثل اومپرازول، لانزاپرازول و S- اومپرازول استفاده کنند.»
این متخصص بیماریهای کبدی و گوارشی خاطرنشان کرد:« چنانچه بیماری سابقه قبلی زخمهای معده یا اثنیعشر را داشته باشد و به بیماری قلبی مبتلا نباشد و در عین حال نیاز به مسکن داشته، میتواند از داروی سیکلواکسیژناز تیپ ٢ استفاده کند اما بیماری که با سابقه زخم معده و نیز بیماری قلبی نیاز به مصرف مسکن داشته باشد، با توجه به عوارض قلبی ناشی از مهار کنندههای سیکلواکسیژناز تیپ ٢ از آنها بهتر است استفاده نشود.»
وی تصریح کرد:« گاهی علت زخمهای گوارشی نه عامل هلیکوباکترپیلوری است و نه استفاده از داروهای مسکن که اینگونه بیماران با عنوانnon Inside , Non H. pylori شناخته شدهاند.»
مسجدیزاده افزود:« علت بروز زخم معده در اینگونه افراد ممکن است یکی از عوامل مستعد کننده مصرف سیگار، عواملی مثل ژنتیک و گروههای خون مثل o ( که بیشتر از سایر گروهها مستعداند) باشد.»
وی یادآور شد:« هایپرپلازی سلولهای ( رشد زیاد سلولهای G ) برخی تومورهای ترشح کننده گاسترین در خارج معده مثل پانکراس که تومور آن بنام سندرم زولینجر الیسون zollinger – Ellison شناخته شده است از دیگر عوامل مستعد کننده این افراد است.»
مسجدی زاده خاطرنشان کرد:« درمان زخم اثنیعشر به مدت ٦-4 هفته و درمان زخم معده به مدت ٨ هفته به طول میانجامد و مسئله قابل توجه در درمان آنها خوش خیم یا بد خیم بودن زخم است.»
این متخصص بیماریهای کبد و گوارش متذکر شد:« در بیمارانی که زخم معده به وسیله اندوسکوپی تشخیص داده میشود حداقل ٦ تا ٨ نمونه از آن برداشته میشود و چنانچه زخم بدخیم بود باید از نظر پیشرفت توده مرحله بندی و بر اساس آن بیمار کاندید جراحی یا شیمی ـ رادیوتراپی شود.»
وی یادآور شد:« از زخمهای خوشخیم باید از لحاظ عفونت با هلیکوباکترپیلوری نمونهبرداری و در صورت مثبت بودن درمان شود و نیز در هر بیمار مبتلا باید سابقه مصرف داروهای مسکن مشخص در صورت مصرف و نسبت به قطع آن اقدام شود.»
مسجدیزاده با بیان این که جهت ریشهکنی هلیکوباکترپیلوری درمانهای مختلفی وجود دارد، تصریح کرد:« معمولا درمان توصیه شده برای این عفونت دو نوع آنتی بیوتیک به همراه یک مهار کننده پمپ پروتئینی است و برای مثال میتوان از اومپرازول، لنزواپروازول یا –s اومپرازول به همراه کلاریترومایسین و آموکسی سیلین یا مترونیرازول استفاده کرد.»
این متخصص بیماریهای کبد و گوارش متذکر شد:« ٢-1 ماه پس از ریشهکنی عفونت هلیکوباکتر پیلوری توصیه به انجام تست تنفسی اوره میشود، چرا که اگر باکتری با درمانهای مختلف تجویزی از بین نرود با عود همراه است.»
وی با اشاره به اینکه طبق یک مطالعه میزان عود زخم در طول یک سال بعد از ریشهکنی پنج درصد و در صورت ریشه کن نشدن ٦٠ درصد اعلام شده است، یادآور شد:« تست تنفسی اوره وجود هلیکوباکترپیلوری را که در مرز مخاطی معده زندگی میکند و موجب زخم معده میشود تشخیص میدهد و در آن به فرد یک کپسول حاوی اوره نشاندار شده به وسیله کربن خورانده ( کربن شماره ١٣ یا ١٤) و سپس ٢٠- ١٠ دقیقه بعد یک نمونه تنفسی از او تهیه میشود. فرد در یک کیسه عمل بازدم را انجام میدهد و به وسیله دستگاه حساس به کربن نشاندار مشخص میشود ( هلیکوباکتر پیلوری سریعا اوره را متابولیزه میکند و کربن نشاندار جذب میشود.)
مسجدی زاده با بیان این که تست تنفسی اوره از روشهای غیرتهاجمی تشخیص عفونت هلیکوباکتری است متذکر شد:« در رژیم غذایی این بیماران بر خلاف نظریات عامه مردم که تمایل به طب قدیمی دارند مصرف هیچ گونه مواد غذایی، برای آنان قدغن نشده است و فقط به بیماران توصیه میشود که از مواد تحریکزا مثل فلفل، سرکه، ترشی و آبلیمو اجتناب کنند.»
وی افزود:« این افراد باید از مصرف سیگار اجتناب کرده و در مورد مصرف داروهای مسکن با پزشک خود مشورت کنند.»
این متخصص بیماریهای کبد و گوارشی یادآور شد:« این افراد میتوانند هر گونه مواد غذایی را مصرف کنند ولی چنانچه غذایی با معده آنها سازگار نبود آن را مصرف نکنند.
وی تصریح کرد: مصرف میوهها ، گوشت، برنج، نان در این بیماران هیچ گونه ممنوعیتی ندارد.»
*در بهبود ناراحتیهای مزمن معده و نیز زخمهای معده و دوازدهه گیاهان بابونه، نعناع، شیرین بیان و بلادون موثرند*
دکتر امیر سیاهپوش، داروساز گیاهی بیان کرد: « یکسری از گیاهان نظیر نعناع اثرات سودمندی روی معده و زخم معده دارند. نعناع حاوی روغنهای فرار و فلابونوئیدهاست.»
وی افزود:« روغنهای فرار موجود در گیاه نعناع شامل مقداری منتول است که اثر مسکن و افزایش دهنده خونرسانی به موضع را دارد و نیز فلابونوئیدهای آن اثرات ضد اسپاسم و بهبود دهنده زخم و ضد التهاب را داراست.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز یادآور شد:« این گیاه یکسری اثرات بهبود دهنده روی زخم و اثرات ضد باکتری ( خصوصا هلیکوباکترپیلوری) داشته و در بهبودی آن نقش بسزایی دارد.»
سیاهپوش با بیان این که عرق درصد بسیار کمی از روغنهای فرار گیاه است که در آب حل میشود، تصریح کرد:« از عرق گیاه نعناع اثرات خیلی حاد و یا مشخصی دیده نمیشود و گیاه نعناع یا فرآورده حاوی عصاره گیاه موثرتر است.»
این داروساز گیاهی خاطرنشان کرد:« عصارهگیری فرآیندی است که در آن مواد موثر و موجود در گیاه به وسیله حلالهای شیمیایی متفاوت ( مخصوصا اتانول و متانول) استخراج میشود.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با اشاره به اینکه مصرف عصاره گیاه از خود گیاه مؤثرتر است، متذکر شد:« خود گیاه به علت دسترسی بیشتر موثر خواهد بود، اما نعناعی که در بازار موجود است نعنای اصل نیست و گیاهی از خانواده نعناعهاست.»
وی افزود:« نعناع اصل یا از طریق کشورهای خارجی وارد میشود و یا اینکه در شرکتهای داروئی کاسته میشود. گیاه بابونه نیز در بهبود زخم معده تاثیر دارد.»
این داروساز گیاهی خاطرنشان کرد:« در بهبود ناراحتیهای مزمن معده و نیز زخمهای معده و دوازدهه گیاهان بابونه، نعناع، شیرین بیان، گیاه بلادون موثرند .»
وی تصریح کرد:« بابونه در گذشته به منظور درمان بیماریهای گوارشی استفاده میشده است و از خانواده کاسنیهاست و حاوی روغنهای فرار و فلابوتوئید هاست و اثرات بهبود دهنده آن نیز به دلیل این ترکیبات میباشد.»
سیاهپوش یادآور شد:« بابونه در زمینه زخم معده، بیماری پوستی، عصبی تاثیر داشته و نیز دارای اثرات باکتریواستاتیک (مانع رشد باکتری) و باکتریوسید(باکتری را کشته و از بین میبرد) است.»
عضو هئیت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز متذکر شد:« بابونه همچنین دارای اثرات ضد نفخ، ضد اسپاسم، کاهش دهنده اسید معده و ضد قارچ است.»
سیاهپوش خاطرنشان کرد:« به منظور استفاده از گیاه بابونه باید ٤-2 گرم از بابونه به صورت دم کرده (مثل چای)، ٣ بار درروز مصرف شود. در صورتیکه برای زخم معده از آن استفاده شود صبح ناشتا به میزان ٢ فنجان بابونه دم کرده صرف شود و برای دستیابی به اثرات موثر آن در حالتهای مختلف دراز بکشد.







