تصویر برداری مولکولی از قلب و عروق
دکتر برزو رشیدی ، مرکز پزشکی هسته ای رازی
مراقبتهای بهداشتی آنچنان گران و پرهزینه شده اند که برای فراهم کردن آنها جهت عموم مردم باید از درمان به سمت پیش گیری از بیماری حرکت کنیم . این تغییر جهت موجب ایجاد چالشهایی جدید در زمینه تحقیقات پایه ای مثل کاربردهای بالینی و تطابقات فن آوری روشهای تشخیص موجود شده است .در گذشته پیش آگهی و ارزیابی بوسیله بررسی علایم فیزیولوژیک که به صورت تغییرات جریان خون ، عملکرد و متابولیسم نشان داده می شد انجام می گردید. با پیشرفتهای اخیر در زمینه زیست شناسی مولکولی شامل روشهای ژنومیک وپروتئومیک ، توسعه نشانگرهای هدفمند بیولوژیک ممکن گشته است . کاربرد موثر این پیشرفتهای فن آوری ، نیازمند برقراری تیمهای گسترده با تخصصهای مختلف است .
انتظار می رود که پزشکی هسته ای نقش کلیدی در یافتن مبداء عوامل بیماریزا و پیشرفت بیماری و همچنین ارزیابی روشهای درمانی ایفا کند . پزشکی هسته ای توان بالقوه فراوان خود را در مشاهده Invivo عملکرد سیستمهای پیچیده در سطوح مولکولی ، سلولی ، اندامها و همینطور کل بدن نشان داده است . مفهوم و کاربرد تصویر برداری مولکولی ، که به صورت مشخص کردن و اندازه گیری Invivo فرایندهای زیستی در سطوح سلولی و مولکولی در موجودات زنده تعریف می شود ، چند دهه است که مطرح شده است و شروع آن با تصویر برداری هدفمند هسته ای بوده است . تصویر برداری هدفمند را می توان به صورت یک برهم کنش بین پروب و هدف تعریف کرد که تعیین موقعیت وبزرگی پروب با بر هم کنش با پپتیدیا اپی توپ هدف در ارتباط است . پزشکی هسته ای خصوصاً در تصویر برداری هدفمندی مناسب است که در ابتدا شامل هدف گیری آنتی بادی مونوکلونال یک اپی توپ غشا سلول خاص شده و از فعالیت آنزیمی خاص یا یک پروپ انتقال دهنده اختصاصی تصویر برداری می کند . پیشرفتهای اخیر در زمینه درک مکانیسمهای مولکولی – ژنتیکی نظیر توسعه فن آوری استراتژیهای جدید تصویر برداری به کاربرد روشهای جدید متکی بر بیولوژی منجر شده است .
به گزارش سایت جامع علوم پزشکی پرتو ایران (www.prin.ir) روشهای مختلف برای انتقال کنترل شده ژنها به درون بافتهای بدنی مختلف با استفاده از ساختارهای جدید ژن فعالانه در حال پیشرفت می باشند . به علاوه بیان ژنها را نیز می توان با استفاده از سیستمهای بیان تحت کنترل با دارو و به صورت اختصاصی بر سلولها تحت کنترل درآورد و تصویر برداری نمود . اخیراً روشهای جدید تصویر برداری پیشنهاد شده که در کاربردهای بالینی نیز مثل تحقیقات پایه ای موفق بوده اند. آنالوگ های تیمین نشاندار شده بامواد رادیواکتیو نظیر 5 - ایودو - 2 - دئوکسی یوریدین ( 123IDU ، 124IDU و 131IDU ) و 5 - برومو - 2 - دئوکسی یوریدین( 76Brdu )برای تصویر برداری گسترش سلولی و ساخت DNA به کار رفته اند . برخلاف الگوی تصویر برداری هدفمند مستقیم ، تصویر برداری مولکولی غیرمستقیم پیچیده تر بوده و شامل اجزاء متعددی است .(تصویر برداری گزارشگر ) مثالی ازروش تصویر برداری غیر مستقیم است . این الگو شامل یک ژن نشانگر {گزارشگر و یک پروب نشانگر } گزارشگراست. محصول ژن گزارشگرمی تواند یک آنزیمی باشد که یک پروب گزارشگر را به یک متابولیت تبدیل کند که به طور انتخابی درسلولهای تبدیل یافته به دام می افتد .
مزیت اصلی این روش تقویت آنزیمی پروب- سیگنال است که تصویر برداری از میزان و موقعیت بیان ژن گزارشگر را تسهیل می کند . الگوی تصویربرداری جدید و مهم دیگر ، تصویربرداری از نشانگرهای مولکولی و مسیرهای بیولوژیک است که عوامل بیماری زا وپیشرفت بیماری و تعیین روشهای درمانی را روشن می سازد و شامل روشهای نوین تصویر برداری از مشکلات قلبی ، ترومبوز، آپوپتوز ، آرترواسکلروز و آنژیوژنز می شود .
این مقاله داخلی است و اصل آن در دفتر شرکت موجود می باشد. در صورت نیاز با ما تماس بگیرید.
با تشکر از دکتر رشیدی که این مطلب را در اختیار ما قرار دادند.
