سایت جامع علوم رادیولوژی ایران



Chemoembolization چیست ؟

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب PDF

Chemoembolization چیست ؟

Chemoembolization  راهی برای  رساندن  مستقیم  داروهای ضد سرطان به  داخل  تومور  است  .  رایج ترین قسمتی که می توان از این روش در آن استفاده کرد ،‌ کبد است . هر چند در نواحی دیگر بدن نیز می توان این روش را بکار برد .

زیر گاید x-ray یک کاتتر کوچک در شریان ناحیه کشاله ران کار گذاشته می شود . نوک کاتتر به شریانی که از کبد تومور را تغذیه می کند رسانده می شود .

Chemotherapy با مواد آمبولی کننده یا مسدود کننده جریان خون مخلوط شده و از کاتتر به سوی بافت مورد نظر ( تومور ) تزریق می شود .

Chemoembolization  از دو طریق باعث نابودی کانسر می شود :

اول ، حجم عظیمی از مواد شیمی درمانی را مستقیماً به داخل تومور می رساند بدون اینکه اعضای درونی بدن تحت تأثیر این مواد قرار بگیرند .

دوم ، این پروسه جریان خون تومور را قطع کرده و باعث کمبود اکسیژن و مواد مغزی شده و اینکار باعث محبوس ماندن داروها در تومور شده و بالطبع تأثیر آنها بیشتر می گردد .

رایج ترین موارد کاربرد این پروسه چیست ؟

 Chemoembolizationدر بیمارانی که بیماری  آنها  به  کبد محدود  است  ، خواه  یک  تومور در کبد یا متاستازی از قسمتهای دیگر بدن باشد ،‌ بیشترین تأثیر را دارد . موفقیتهای دیگری در بیمارانی که کانسر آنها به نواحی دیگر منتشر شده است نیز قابل اثبات می باشد .

 

کانسرهایی که توسط Chemoembolization قابل درمان می باشند شامل :

-                   Hepatoma ( کانسر اولیه کبد )

-                   متاستاز به کبد از :

                  کانسر کولون

                  Carcinoid

                  کانسر پانکراس

                  ملانومای چشمی  ocular melanoma

                  Sarcomas

                  تومورهای اولیه در سایر نقاط بدن

بسته به تعداد و نوع تومورها ممکن است Chemoembolization به صورت تنها درمان انحصاری یا ترکیبی با دیگر درمانها از قبیل جراحی یا رادیوتراپی بکار رود .

چگونه می توان برای انجام این پروسه آماده شد ؟

چند روز قبل از انجام پروسه ، بیمار در دفتر پزشکی که این پروسه انجام می دهد _ رادیولوژیست _‌ یک مشاوره خواهد  داشت  . و  همچنین بیمار یک آزمایش خون برای بررسی عملکرد کبد  و کلیه ها و اطمینان از نرمال بودن زمان انعقاد خون انجام می دهد . می توان این آزمایش را در بیمارستان یا در درمانگاه محلی انجام داد .

همچنین پرسنل ممکن است به بیمار یادآوری کنند که تغییر در برنامه دارویی  ( پزشکی ) انجام می شود .

پزشک باید در تمام برنامه های درمانی و پزشکی بیمار که به صورت منظم انجام می شود اطلاع حاصل کند مخصوصاً آنهایی که روی انعقاد خون مؤثرند از قبیل coumedin که خون را رقیق می کند . ممکن است بیمار روز قبل یا صبح روز انجام پروسه به بیمارستان فراخوانده شود .

دستگاه ها به چه شبیه هستند ؟

دستگاه اشعه x و کاتترها شبیه همانهایی هستند که در کاتتر آنژیوگرافی به کار می روند .

چندین ماده برای آمبولیزه کردن عروقی که تومور را تغذیه می کنند بکار می رود اما رایج ترین آنها oil و ذراتی پلاستیکی ساخته شده از پلی وینیل الکل (PVA) می باشند .

این پروسه چگونه عمل می کند ؟

کبد،به خاطر اینکه دو منبع تغذیه دارد ، یک شریان ( شریان کبدی ) و  یک سیاهرگ بزرگ ( portal vien ) یک عضو بی همتا است.یک کبد نرمال 75% خون را از portal vien و فقط 25% دیگر را از شریان کبدی ( hepatic ) دریافت می کند . اما وقتی یک تومور در کبد رشد می کند تقریباً‌ همه خونش را از شریان کبدی دریافت می کند .

داروهای chemotherapy به داخل شریان کبدی ( hepatic ) تزریق می شوند تا مستقیماً‌ به تومور برسند ،‌  با اینکار اکثر بافت سالم کبد از اثرات دارو در امان می باشد .سپس وقتی شریان مسدود شد تومور دیگر تغذیه نمی شود در حالیکه کبد توسط خونی که از portal vein می آید همچنان تغذیه می شود .

تومورها مثل همه بافتها به منبع تغذیه و اکسیژن که توسط خون حمل می شود وابسته هستند . به محض اینکه جریان خون توسط آمبولیزیشن قطع شود و chemotherapy شروع به کار کند بافت شروع به تخریب می کند و در موارد موفقیت آمیز تومور از بین می رود.این مورد به صورت یک scar (جای زخم) یا فضای مرده در CT یا MRI آشکار میشود.قابل یادآوری است که این پروسه باعث کند شدن رشد و کوچکتر شدن تومور می گردد .

این پروسه چگونه انجام می شود ؟

اولین مرحله تهیه تصاویری از شریانهای کبد و تومور با استفاده ازآنژیوگرافی می باشد .یک مسکن ( sedative ) برای آرام کردن بیمار به صورت IV تزریق می شود . رادیولوژیست منطقه کشاله ران را به صورت موضعی بی حس خواهد کرد . یک کاتتر نازک از میان یک شکاف کوچک به داخل شریان فمورال عبور داده خواهد شد و با استفاده از عروق بزرگ ناحیه کشاله ران و هدایت مانیتور کاتتر به شریانهای تغذیه کننده کبد رسانده می شود . سپس ماده حاجب تزریق شده و یک سری تصاویر با استفاده از اشعه x گرفته خواهد شد اینکار باعث می شود که حتی عروق بسیار بسیار ریز و نخ مانند نمایان شوند .

سپس کاتتر به داخل شاخه ای از عروق که تومور را تغذیه می کنند هدایت شده و مواد chemoembolic تزریق می شود .مجدداً تصاویری برای تایید اینکه تومور کاملاً‌ تحت عمل قرار گرفته است تهیه خواهد گردید .در پایان پروسه رادیولوژیست کاتتر را بیرون کشیده و برای جلوگیری از خونریزی از محل کاتتر ناحیه کشاله ران برای مدت کوتاهی تحت فشار قرار خواهد گرفت . بیمار باید بعد از انجام پروسه به مدت 8-6 ساعت استراحت نماید .

در هنگام انجام پروسه چه تجربه ای خواهید داشت ؟

در بعضی موارد بیمار ممکن است روز قبل از انجام پروسه در بیمارستان بستری گردد . اگر چه در اکثر موارد بیمار صبح روز آزمایش به بیمارستان می آید ، برای دریافت مایعات یک Iv line از بیمار گرفته خواهد شد . این عمل از کلیه های بیمار در حین عمل Chemoembolization محافظت می کند .

گاهی ممکن است داروی Allopurinol برای بیمار تجویز شود . که این دارو از کلیه های بیمار در مقابل ( شیمی درمانی ) chemotherapy و سلولهای مرده تومور محافظت می کند .پرستار بیمار طرز استفاده از دستگاه تنفس به نام incentive spirometral  را به او یاد خواهد داد.هدف استفاده از این دستگاه کمک به بیمار است تا ریه هایش را پر از هوا کند و از پنومونی جلوگیری نماید .

قبل از انجام پروسه ،‌ بیمار داروهایی برای جلوگیری از درد و تهوع و آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت دریافت می کند .

داروی مسکن احساس آرامش و خواب آلودگی به بیمار خواهد داد ،‌ به همین دلیل بیمار قادر به حرکت نیست اما عموماً‌ در طول انجام آزمایش بهوش است .

بیمار ممکن است وقتی که کاتتر داخل می شود احساس فشار کند ، اما این حالت زیاد جدی نیست و غیر قابل تحمل نیست .

در بعضی از بیماران ممکن است بعد از Chemoembolization  عوارض جانبی ( side effect ) دیده شود . اینها سندرم بعد از آمبولیزیشن(post-Embolization syndrome)  خوانده می شوند و شامل : درد ، تهوع، استفراغ و تب می باشد .

درد رایج ترین side effect است و به خاطر اینکه جریان خون به منطقه عمل قطع شده است اتفاق می افتد . درد می تواند با داروهای خوراکی یا تزریقی کنترل گردد .بیشتر بیماران 24 تا 48 ساعت بعد از انجام پروسه بیمارستان را ترک می کنند ،‌ بعد از اینکه درد یا حالت تهوع آنها از بین رفته است .

بیمار ممکن است با نسخه ای شامل آنتی بیوتیک های خوراکی ،‌ داروهای ضد درد و تهوع به خانه فرستاده شود . تب تا یک هفته بعد از انجام پروسه ممکن است عارض شود . به طور کلی ،‌ اینها همه نشانه هایی از یک روند نرمال بهبودی هستند.

اگر درد از نظر شدت یا نوع به طور ناگهانی تغییر کرد ،‌ اگر تب  ناگهان بیشتر از قبل شد یا بیمار متوجه تغییرات غیر معمول دیگر شد ، پزشک باید بلافاصله مطلع گردد . اکثر بیماران می توانند فعالیتهای طبیعی خود را یک هفته بعد از انجام پروسه از سر بگیرند .

در ماه نخست ( اول ) بعد از انجام پروسه checkup های معمولی خیلی مهم است اینکار به پزشک بیمار اجازه می دهد که از چگونگی و بهبود دوره نقاهت بیمار مطلع گردد .

بیمار آزمایشهای CT و MRI و تست خون برای مشخص کردن اندازه تومور و همچنین برای مشخص شدن چگونگی عملکرد Chemoembolization انجام خواهد داد .

اگر تومور در هر دو طرف کبد وجود داشت ، به طور نرمال اول فقط یک طرف کبد تحت درمان قرار می گیرد و بعد از یک ماه بیمار برای یک Chemoembolization دیگر به بیمارستان مراجعه خواهد کرد . آزمایشهای CT اسکن معمولاً‌ بعد از کامل شدن Chemoembolization انجام خواهد شد.

MRI و CT Scan هر سه ماه یکبار برای مشخص کردن اینکه چقدر تومور کوچک شده است و برای دیدن اینکه آیا تومور جدیدی در کبد بوجود آمده است یا نه انجام می شود .

متوسط زمانی که انجام دومین Chemoembolization ضروری می باشد ( به دلیل تومورهای جدید ) بین 10 تا 14 ماه است .Chemoembolization تا زمانیکه از نظر تکنیکی قابل انجام باشد و همچنین بیمار از نظر شرایط جسمانی و سلامتی قادر به تحمل آن باشد می تواند بارها در طول سالها تکرار شود .

چه کسانی نتایج پروسه را بررسی کرده و بیمار چگونه می تواند آنها را دریافت کند ؟

رادیولوژیست می تواند به بیمار اطمینان دهد که پروسه از نظر تکنیکی موفق بوده است و تمام شده است و همچنین زمان پروسه های تکمیلی یا پیگیری با scan را به بیمار می گوید .

فواید و ریسکهای پروسه

فواید :

-       در 3/2 موارد درمان شده ، Chemoembolization باعث متوقف شدن رشد تومور کبد و یا باعث کوچک شدن تومور شده است .

بسته به نوع تومور این نتیجه می تواند 14- 10 ماه باقی بماند و اگر تومور شروع به رشد کرد پروسه می تواند تکرارشود .

-  دیگر انواع درمان ( شامل برداشتن تومور ، شیمی درمانی ،‌ رادیوتراپی ) ممکن است برای کنترل تومور با Chemoembolization ترکیب شوند .

-   وقتی تومور کبد شکل می گیرد ، اکثر مرگ و میرها به خاطر نقص کارکرد کبد در اثر رشد اتفاق می افتد نه به خاطر انتشار کانسر در بدن .

Chemoembolization می تواند رشد تومور را متوقف کند و به صورت بالقوه باعث حفظ عملکرد کبد و در نتیجه باعث یک زندگی نرمال می گردد .
ریسکها       Risks

- همیشه این احتمال وجود دارد که مواد آمبولیزیشن در محل نامناسب قرار بگیرند و باعث قطع جریان خون بافتها شوند .

-  ریسک عفونت بعد از Embolization وجود دارد ، حتی اگر آنتی بیوتیک مصرف شود .

-  به دلیل اینکه آنژیوگرافی قسمتی از پروسه است ،‌‌‌ ریسک حساسیت به ماده حاجب وجود دارد .

- به خاطر اینکه آنژیوگرافی قسمتی از پروسه است ، ریسک از بین رفتن کلیه ها در بیماران دیابتیک یا کسانیکه قبلاً‌ بیماری کلیه داشته اند وجود دارد .

- حساسیت به شیمی درمانی Chemotherapy شامل : تهوع ، ریزش مو ، کاهش گلبولهای سفید خون ،‌ کاهش پلاکت و آنمی است . چون Chemoembolization تقریباً بیشتر مواد آلی شیمی را در کبد محبوس می کند این حساسیتها کاهش می یابند .

- جدی ترین عارضه  Chemoembolization از هر 20 پروسه در یک پروسه اتفاق می افتد . اکثر عوارض درباره عفونت در کبد یا تخریب کبد است. گزارشها نشان می دهد که حدود 1 مورد مرگ در هر 100 پروسه دیده می شود که معمولاً‌ ناشی از نقص عملکرد کبد است .

محدودیتها در انجام Chemoembolization چه هستند ؟

Chemoembolization در مواردی که کبد و کلیه ها نقص عملکرد حاد دارند و در آبنرمالیهای انعقادی خون یا در انسدادهای   صفرا توصیه نمی شود .

در بعضی موارد _ علی رغم نقص عملکرد کبد _ ممکن است Chemoembolization با مقادیر کم و در چندین پروسه انجام شود . سعی بر حداقل رساندن اثرات روی کبد نرمال است .

Chemoembolization یک درمان است نه یک مراقبت . تقریباً در 70% از بیماران ، شاهد بهتر شدن عملکرد کبد و بسته به نوع کانسر کبد احتمال بیشتر شدن شانس بقا بوده ایم .

 

مرجع :
                       
  
www.radiologyinfo.org/chemoembolization  

افزودن دیدگاه


کد امنیتی
تصویر جدید