پوکی استخوان حالتی است که در اثر تخریب بافت استخوانی رخ میدهد و به تدریج با کاهش توده استخوانی باعث شکستگی استخوان میشود. علل مختلفی در به وجود آمدن پوکی استخوان نقش دارند که افزایش سن، یائسگی، سابقه فامیلی، وزن و اندازه استخوان، بیماریهای فرد، تغذیه نامناسب و مصرف برخی داروها از جمله این دلایل است.
علل پوکی استخوان
به گزارش خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاری دانشجویان ایران، پوکی استخوان به دلایل مختلف در افراد ایجاد میشود از جمله این عوامل افزایش سن فرد است که احتمال بروز پوکی استخوان را در افراد افزایش میدهد. در واقع بعد از سن 30 سالگی به ازای هر 10 سال به تدریج علائم کاهش توده استخوانی افزایش مییابد. جنس، یائسگی، سابقه فامیلی، وزن و اندازه استخوان، بیماریها، مصرف داروها، عدم تحرک، سیگار کشیدن و کمبود کلسیم و ویتامین در مواد غذایی از دیگر دلایل ابتلا به پوکی استخوان است. در واقع زنان بیش از مردان به پوکی استخوان و شکستگی مبتلا میشوند و هر چقدر یائسگی در فرد زودتر آغاز شود بروز پوکی استخوان شدید میشود. از طرفی سابقه فامیلی و وراثت نیز در این امر مؤثرست؛ همچنین زنانی که بسیار لاغرند و استخوانبندی ظریفی دارند بیش از زنان چاق یا افرادی که اسکلتبندی درشتی دارند مستعد پوکی استخوان هستند.
علاوه بر این موارد، پوکی استخوان به طور ثانویه در افرادی که اختلالات هورمونی و متابولیسمی مانند بیماریهای مزمن کبد و کلیه، دیابت نوع یک و اختلال رشد و هورمونهای جنسی دارند بیشتر دیده میشود.
همچنین، از عوارض مصرف طولانی مدت داروهای حاوی کورتون نیز بروز پوکی استخوان است.
دو سوم بافت استخوان از کلسیم و مواد معدنی تشکیل شده است
دکتر سعید حسینی فوق دکترای تغذیه نقش تغذیه را در سلامت و قدرت استخوانها اساسی دانست و به ایسنا گفت: دو سوم بافت استخوان از کلسیم و مواد معدنی تشکیل شده است. کلسیم باعث سختی و استحکام استخوانها میشود. در اوایل زندگی (نوزادی، کودکی و جوانی) چون استخوانها به سرعت در حال رشد هستند نیاز زیادی به کلسیم دارند و همچنین در دوران میانسالی و سالمندی دریافت کلسیم اهمیت کافی دارد. به همین دلیل باید از غذاهایی که سرشار از کلسیم و ویتامین D هستند در همه مقاطع زندگی استفاده مناسب شود.
زنان 4 برابر مردان در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند
دکتر سعید حسینی در این رابطه نیز اعلام کرد: اگرچه با افزایش سن هم مردان و هم زنان بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار میگیرند، اما زنان در مجموع 4 برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند؛ علت این امر، کوچک و ظریف بودن استخوانهای زنان نسبت به مردان و متراکم بودن بیشتر استخوان آقایان است. طبق آمارها در کشور ما 30 تا 50 درصد زنان و 20 تا 30 درصد مردان به پوکی استخوان مبتلا هستند.
او ادامه داد: از طرفی از بین رفتن قاعدگی در هر سنی یک عامل تعیین کننده مهم در ایجاد پوکی استخوان در زنان است. در حقیقت هرچقدر یائسگی در سنین پایینتر آغاز شود خطر ابتلا به پوکی استخوان افزایش مییابد.
یائسگی معمولا حوالی سن 50 سالگی رخ میدهد و با بروز آن میزان هورمونهای استروژن تخمدان کاهش مییابد. این هورمون نقش مهمی در استحکام استخوانها دارد، با کمبود هورمون استروژن تخریب بافت استخوانی افزایش مییابد. زنانی که یائسگی زودرس دارند (قبل از 45 سالگی) و نیز بانوانی که تخمدانهایشان با جراحی برداشته شده است بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند.
میزان کلسیم لازم برای جلوگیری از پوکی استخوان بالغ بر 1000 mg است
ویتامین D در افراد باید به اندازه کافی مصرف شود و از مصرف بیش از حد آن پرهیز شود چرا که ویتامین D باعث جذب کلسیم از روده و جذب مجدد آن توسط کلیهها میشود. ویتامین D در افراد سالم چندین ماه در کبد ذخیره میشود و ویتامین D مورد نیاز بدن را تامین میکند. غذاهای حاوی ویتامین D مثل ماهیها، جگر، تخممرغ و تابش آفتاب به پوست منابع تامین ویتامین D بدن هستند.
باید توجه داشت که ورزش در دوران میانسالی و در افرادی که دچار پوکی استخوان هستند نیز اثر زیادی در پیشگیری و افزایش تراکم استخوان دارد.
تند راه رفتن، استفاده کردن از پله، کوهنوردی و نرمشهای روزانه به ترمیم و ساختن بافت استخوانها کمک میکند بطور کلی فعالیتهای فیزیکی باعث تقویت عضلات و افزایش تعادل بدن میشود، در نتیجه از افتادن که علت اصلی شکستگی است جلوگیری میکند.
